Fabryka AI w Krakowie ma otrzymać aż 300 milionów złotych wsparcia, które pozwoli stworzyć w Polsce jedną z najnowocześniejszych infrastruktur obliczeniowych w Europie. Decyzja Komisji Europejskiej to ogromna szansa, dzięki której nasz kraj dołączy do technologicznej elity obok Niemiec i Hiszpanii. Pojawia się jednak pytanie: czy Polska wykorzysta ten potencjał i rzeczywiście zbuduje własne zaplecze sztucznej inteligencji, czy też zmarnuje szansę przez brak strategii, biurokrację i niedofinansowanie nauki? W artykule sprawdzamy, co zyska nauka i biznes, jakie bariery stoją na drodze rozwoju polskiej AI i dlaczego Fabryka AI może stać się projektem, który przesądzi o naszej technologicznej przyszłości.
Zapraszamy do współpracy
Szczegółowe informacje o ofercie i warunkach współpracy można uzyskać telefonicznie lub wysyłając zapytanie za pomocą formularza kontaktowego.
– AI Act
Finansowanie i znaczenie inwestycji
Komisja Europejska podjęła decyzję, dzięki której do Krakowa trafi setki milionów złotych przeznaczonych na rozwój sztucznej inteligencji. Fabryka AI „Gaja”, która powstaje w stolicy Małopolski, została zakwalifikowana do unijnego programu EuroHPC i tym samym Polska dołącza do grona państw dysponujących jedną z najnowocześniejszych infrastruktur obliczeniowych w Europie. To inwestycja, która może zmienić układ sił w regionie i stać się impulsem do rozwoju krajowej nauki oraz biznesu.
Łączna kwota dofinansowania to około 300 milionów złotych, z czego połowa pochodzi z funduszy unijnych, a pozostała część z budżetów Ministerstwa Cyfryzacji i Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Wiceminister cyfryzacji Dariusz Standerski podkreślił, że Fabryka AI będzie narzędziem służącym nie tylko naukowcom i uczelniom, lecz także administracji publicznej oraz przedsiębiorcom. Liderem konsorcjum odpowiedzialnego za realizację projektu jest Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, którą wspierają między innymi Politechnika Gdańska, Politechnika Wrocławska, Uniwersytet Warszawski i Uniwersytet Jagielloński.
Polska w elicie europejskiej
Wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski zwrócił uwagę, że dzięki tej inwestycji Polska znalazła się w europejskiej elicie, ponieważ obok naszego kraju jedynie Niemcy i Hiszpania mają u siebie po dwie fabryki AI. Oprócz krakowskiej „Gai” działa już także infrastruktura obliczeniowa w Poznaniu. Dla polskiej nauki i gospodarki oznacza to zupełnie nowe możliwości, ponieważ dostęp do superkomputerów i potężnych zasobów obliczeniowych to warunek konieczny do prowadzenia badań nad nowymi modelami językowymi czy wdrażania rozwiązań z zakresu sztucznej inteligencji w skali przemysłowej.
Bariery dla polskiej sztucznej inteligencji
Eksperci zwracają jednak uwagę, że sama inwestycja w sprzęt nie wystarczy. Polska branża sztucznej inteligencji od wielu lat zmaga się z poważnymi barierami, które mogą utrudnić wykorzystanie potencjału Fabryki AI. Najważniejszą z nich jest chroniczne niedofinansowanie nauki. Profesor Piotr Sankowski z Instytutu IDEAS mówi wprost, że polska nauka „tonie od 20 lat” i bez zwiększenia nakładów finansowych na badania będziemy stale pozostawać w tyle. Warto przypomnieć, że budżet amerykańskiego OpenAI na rok 2024 wyniósł około 90 miliardów dolarów, podczas gdy całe finansowanie nauki w Polsce zamknęło się w kwocie 40 miliardów złotych.
Nawet jeśli środki się pojawiają, to problemem bywa ich wydatkowanie. Dr hab. Jan Kozak, dyrektor Instytutu Sztucznej Inteligencji i Cyberbezpieczeństwa w Sieci Badawczej Łukasiewicz, wskazuje że w Polsce pieniądze z grantów często nie są dobrze rozdysponowane ze względu na ograniczenia wynikające z prawa finansów publicznych i skostniałych struktur uczelni. W rezultacie środki, które mogłyby być paliwem dla innowacji, bywają zamrożone lub przeznaczane na projekty o mniejszym znaczeniu.
Brak popytu i mentalna blokada
Na trudności finansowe nakłada się jeszcze niski popyt na rozwiązania z zakresu sztucznej inteligencji w polskim biznesie. Firmy chętnie kupują gotowe produkty zagraniczne, natomiast rzadko decydują się na inwestowanie w krajowe startupy lub własne rozwiązania. Jak zauważył Marcin Olender z AI Chamber, przykład idzie z góry, bo państwo jest skłonne wydawać ogromne kwoty na sprzęt wojskowy, ale niechętnie inwestuje w niewielkie, innowacyjne firmy.
Kolejną barierą jest niechęć do ryzyka. W Polsce panuje przekonanie, że każdy projekt musi zakończyć się sukcesem, tymczasem w obszarze sztucznej inteligencji porażki są nieuniknione i stanowią ważną lekcję, z której rodzą się przełomowe rozwiązania. Mateusz Chrobok, ekspert w dziedzinie AI, podkreśla że nie da się rozwijać innowacji bez testowania nowych narzędzi i bez wielokrotnego sparzenia się w praktyce.
Suwerenność technologiczna i polskie modele
Mimo tych problemów w Polsce powstają modele AI, które są ważne z punktu widzenia suwerenności technologicznej. Takie projekty jak Bielik czy PLLuM pokazują, że możemy tworzyć systemy dopasowane do polskiego języka, kultury i realiów. W przyszłości mogą one stać się fundamentem cyfrowej pamięci Polski i pozwolić na rozwój narzędzi, które będą odpowiadały na nasze specyficzne potrzeby. Fabryka AI w Krakowie ma szansę stać się przestrzenią, w której takie modele będą rozwijane na dużą skalę.
Kluczowa rola ludzi
Ostatecznie kluczowym czynnikiem pozostają ludzie. Polska ma wielu utalentowanych naukowców i inżynierów, lecz zbyt często emigrują oni do krajów, które oferują lepsze warunki rozwoju. Jeśli Fabryka AI ma spełnić swoje zadanie, musi stać się miejscem, które nie tylko przyciąga inwestycje i rozwija infrastrukturę, ale także zatrzymuje talenty w kraju oraz przyciąga specjalistów z zagranicy.
Podsumowanie
Inwestycja w Krakowie jest dla Polski ogromną szansą. Fabryka AI może być impulsem, który pozwoli nadrobić stracony czas i włączyć nas w globalny wyścig technologiczny. Warunkiem jest jednak zmiana podejścia do finansowania nauki, większa otwartość na ryzyko, umiejętne zarządzanie środkami i rozwijanie własnych, krajowych rozwiązań. Jeżeli te elementy uda się połączyć, Fabryka AI w Krakowie nie będzie tylko prestiżowym projektem, lecz fundamentem technologicznej przyszłości Polski.
